Olej palmowy: fakty i mity. Czy jest tak szkodliwy, jak się wydaje?

40%

OGÓLNOŚWIATOWEJ PRODUKCJI OLEJU ROŚLINNEGO

stanowi tłuszcz z palmy olejowej. Z jednego hektara można wyprodukować rocznie ok. 3,8 ton oleju.

WARTO WIEDZIEĆ

Owiany złą sławą tłuszcz palmowy to popularny składnik wielu produktów spożywczych. Czy słusznie traktowany jest jako największe zło i zagrożenie dla zdrowia? Przekonaj się!

Olej palmowy wykorzystuje się do produkcji m.in. margaryny, słodyczy, chipsów, fast-food'ów, a także kosmetyków oraz żywności dla niemowląt. Wokół tego kontrowersyjnego składnika krąży mnóstwo niepochlebnych opinii. Na przykład takich, że podnosi stężenie cholesterolu we krwi, zatyka naczynia krwionośne, a jego pozyskiwanie ma negatywny wpływ na środowisko. Jak jest naprawdę? Poznaj fakty i mity dotyczące oleju palmowego.

Olej palmowy jest zagrożeniem dla zdrowia – MIT
Tłuszcz palmowy pozyskiwany jest z miąższu owoców palmy olejowej. Z uwagi na swoją szkarłatną barwę (którą zawdzięcza wysokiej zawartości betakarotenu), nazywany jest czerwonym olejem palmowym. Składnik ten posiada niezwykłe właściwości – jest bogaty w antyoksydanty oraz witaminy A, E i K. Można go stosować zarówno w kosmetyce, jak i w kuchni. Intensywnie nawilża włosy, skórę i zapobiega przedwczesnemu starzeniu się. Jako środek spożywczy pomaga obniżyć stężenie cholesterolu i zmniejsza ryzyko zachorowań na raka. Nierafinowany olej palmowy jest więc produktem zdrowym i zalecanym w diecie.

Pozyskiwanie oleju palmowego jest szkodliwe dla środowiska – FAKT
Głównymi producentami oleju palmowego są Indonezja i Malezja – aż 80 proc. światowej produkcji pochodzi właśnie z tych obszarów. Rosnący popyt na ten rodzaj oleju sprawia, że rozległe tereny lasów tropikalnych są masowo niszczone, zwykle wypalane, a w ich miejscu pojawiają się plantacje palmy. To z kolei ma tragiczne skutki dla środowiska – dochodzi do osuwania się ziemi oraz częstych powodzi, a zwierzęta pozbawiane są swoich naturalnych siedlisk. Kontrowersje, które pojawiają się wokół tego składnika, dotyczą zatem nie tyle samego oleju, ile sposobu, w jaki jest on pozyskiwany. Ważne więc, aby produkty, które mają olej palmowy w składzie, powstawały w odpowiedzialny sposób – bez szkody dla środowiska i ludzi.

OLEJ PALMOWY - TO TRZEBA WIEDZIEĆ

Dieta mieszkańców Indonezji w dużej mierze opiera się na tłuszczu palmowym. Dzięki wysokiej kaloryczności i składnikom bioaktywnym, chroni on przed niedożywieniem.

WARTO WIEDZIEĆ

"

Olej rafinowany jest gorszy od nierafinowanego – MIT
Rafinacja oznacza oczyszczanie oleju z niepożądanych dla człowieka zanieczyszczeń m.in. benzopirenu, pozostałości pestycydów, nawozów oraz metali ciężkich. Oznacza to, że olej rafinowany jest czystszy od nierafinowanego. Jest także bardziej stabilny, czyli wolniej się psuje, co z kolei podnosi jego bezpieczeństwo. Nieprawdą jest, że podczas procesu rafinacji usuwane są całkowicie składniki pozytywne, jak tokoferole (witamina E, beta-karoten czy sterole). Obecnie straty tych składników zwykle nie przekraczają 10-20 proc., zatem ich zawartość obniża się bardzo nieznacznie.

Olej palmowy można pozyskiwać w bezpieczny sposób – FAKT
Produkcja oleju palmowego może odbywać się w ramach ekologicznego rolnictwa. Istnieje ścisła procedura certyfikowania plantacji, które muszą spełniać odpowiednie wymagania, m.in. nie mogą być położone na terenach wypalonych i innych obszarach cennych przyrodniczo (np. torfowiskach). Oprócz tego nie wolno na ich terenie stosować niebezpiecznych pestycydów. Trzeba również zapewnić odpowiednie prawa zatrudnionym tam pracownikom. Obecny w słodyczach Wawel olej palmowy pochodzi w 100 proc. z upraw nieprzyczyniających się do zubożenia wartości przyrodniczych, a przy tym jest pozyskiwany z poszanowaniem prawa ludzi zamieszkujących tereny upraw palm olejowych.

OLEJ PALMOWY W SŁODYCZACH

Utwardzanie oleju jest koniecznością – MIT
Olej palmowy jest półstały, co oznacza, że jego utwardzanie nie jest konieczne i stosuje się je bardzo rzadko. Można to łatwo zweryfikować, ponieważ na liście składników każdego wyrobu, w którym taki składnik występuje, producent musi zamieścić informację o obecności tłuszczu utwardzonego lub uwodornionego. Uwodornienie, to jedna z metod utwardzania tłuszczu, czyli zmiany konsystencji z płynnej na stałą. Tłuszcz palmowy wykorzystywany w produkcji słodyczy Wawel jest tłuszczem nieuwodornionym. Ma on stałą konsystencję, uzyskaną jednak wyłącznie specjalnymi metodami – frakcjonowania lub estryfikacji. Dzięki temu nie wytrącają się kwasy tłuszczowe trans, co z kolei przekłada się na jakość wyrobów końcowych.

Dowiedź się więcej - poznaj właściwości orzeszków i oleju arachidowego!

Fakty i mity o cukrze

Czy brązowy cukier jest zdrowszy od białego? Jak spośród dostępnych na rynku słodyczy wybrać te z dobrym składem? I co tak naprawdę powoduje próchnicę zębów? Obalamy fakty i mity dotyczące cukru.

SŁODYCZ JEST JEDYNYM SMAKIEM, KTÓRY KAŻDY CZŁOWIEK ZNA OD MOMENTU NARODZIN.

WARTO WIEDZIEĆ

"

Biała trucizna, słodki wróg, narkotyk – wokół cukru krąży wiele negatywnych skojarzeń i mitów. Między innymi to, że konsumpcja produktów bogatych w ten składnik może przyczynić się do otyłości i zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia próchnicy. Czy to oznacza, że należy zrezygnować ze słodkości i zapomnieć o czekoladkach? Sprawdź!

Cukier nie zawiera substancji odżywczych – FAKT
Cukier spożywczy to sacharoza produkowana z trzciny cukrowej lub buraka cukrowego. Składa się z fruktozy (związku naturalnie występującego w owocach) oraz glukozy, która jest najważniejszym "paliwem" dla naszego mózgu. Nie znaczy to jednak, że powinniśmy jeść słodycze bez umiaru. Cukier to przede wszystkim puste kalorie – nie ma w nim żadnych witamin ani składników mineralnych, z wyjątkiem śladowych ilości żelaza.

Dowiedz się więcej! Cukier a syrop glukozowo-fruktozowy

Cukier powoduje próchnicę zębów – MIT
Owszem, słodycze spożywane w dużych ilościach mogą przyczynić się do powstawania próchnicy nazębnej. Jednak cukier sam w sobie nie jest tutaj kluczowym czynnikiem. Próchnica powstaje w wyniku oddziaływania bakterii, które pokrywają powierzchnię szkliwa. Bakterie te rozkładają cukry na kwasy organiczne, które odwapniają szkliwo i zmniejszają jego gęstość. Przyczyną próchnicy nie są więc wyłącznie słodycze, lecz zła higiena jamy ustnej, która idzie w parze z niewłaściwym odżywianiem. Zęby mogą nam się psuć nie tylko od spożywania cukru i słodzonych napojów, ale także od cytrusów, kwaśnych ogórków, herbaty, kawy lub wina.

O CUKRZE I JEGO ZAMIENNIKACH

Nadmierne spożywanie cukru prowadzi do otyłości – FAKT
Zbyt duża ilość cukrów w diecie prowadzi do otyłości i może przyczynić się do rozwoju cukrzycy. Nadmierna masa ciała przeważnie wynika ze spożywania bardzo dużej ilości posiłków, w skład których wchodzą głównie węglowodany. Z tego powodu pogarsza się także funkcjonowanie u osób cierpiących na inne choroby przewlekłe, np. zwyrodnienie stawów czy problemy układu krążenia. Nie znaczy to jednak, że musimy całkowicie zrezygnować z cukru. Sięgajmy po owoce, które, oprócz naturalnie występującej w nich fruktozy, zawierają wiele cennych składników odżywczych, m.in. błonnik pokarmowy, składniki mineralne czy witaminy.

Słodycze zawsze muszą zawierać cukier – MIT
Choć cukier znajduje się w większości dostępnych na rynku wyrobów cukierniczych, możliwe jest wyłączenie go ze składu danego produktu przy zachowaniu pełni słodkiego smaku. Poza naturalnymi zamiennikami cukru, takimi jak miód czy daktyle, mamy ogromny wybór substancji słodzących. Do tych bezpiecznych należą przede wszystkim poliole, które powstają z surowców naturalnych, np. maltitol otrzymywany z ziaren kukurydzy. Smakuje jak cukier, a przy tym ma prawie o połowę mniej kalorii niż sacharoza. Jest zatem chętnie wykorzystywany w przemyśle spożywczym – produkty z linii Wawel Bez Dodatku Cukru mają go w składzie. Zaletą tej substancji jest również niski indeks glikemiczny, dzięki czemu takie słodycze mogą być spożywane przez diabetyków.

ZAMIENNIKI CUKRU

Czy wiesz, że?

Cukier bardzo często znajduje się w takich produktach, jak ser żółty czy chleb. Warto więc dokładnie czytać etykiety.

Niedobór cukrów szkodzi – FAKT
Osoby, które chcą schudnąć, często stosują drakońskie diety polegające na całkowitym wyeliminowaniu cukru. Tymczasem cukry są " pokarmem" dla mózgu, a ich całkowity brak w diecie przyczynia się do spadku koncentracji i obniżenia możliwości intelektualnych. Ponadto obniża się poziom serotoniny, czyli hormonu odpowiedzialnego za dobry nastrój. Przy ograniczeniu spożycia węglowodanów zwiększa się także udział tłuszczu lub białka w diecie, a organizm zaczyna pozyskiwać niezbędną ilość glukozy z glikogenu (cukru, który daje naszym mięśniom energię do intensywnej pracy). Aby organizm prawidłowo funkcjonował, powinien czerpać energię ze zróżnicowanej i odpowiednio zbilansowanej diety.

Brązowy cukier jest zdrowszy od białego – MIT
Biały cukier otrzymywany jest z buraka cukrowego – istotnym elementem w produkcji jest oczyszczanie, które polega na oddzieleniu ciemnego barwnika, zwanego melasą. To syrop, który zawiera mikroelementy, takie jak magnez, potas, żelazo czy wapń. Są to jednak tak małe ilości, że nie można traktować cukru jako cennego ich źródła. Z kolei brązowy cukier to tak naprawdę cukier biały, tyle że na powrót zabarwiony melasą. Nie jest więc ani zdrowszy, ani mniej kaloryczny – po prostu ma inny kolor. Najmniej szkodliwy jest natomiast cukier trzcinowy, pozyskiwany (jak sama nazwa wskazuje) z trzciny cukrowej. To cukier nierafinowany, o brązowym zabarwieniu, który zawiera niewielkie ilości składników mineralnych (takich jak w melasie).

Kakao – proces jego produkcji wcale nie jest łatwy

Ta niepozorna roślina, uprawiana w tropikalnych lasach Afryki, wykorzystywana jest między innymi do produkcji uwielbianej przez nas czekolady. Jak powstaje kakao i jaką drogę musi przejść, aby w końcu trafić na półkę sklepową?

Czy wiesz, że?

Dawniej kakao nazywane było "pokarmem bogów"? Rdzenna ludność lasów Amazonii wyrabiała z ziaren kakaowca napój nazywany "gorzką wodą", który był spożywany podczas obrzędów i świąt religijnych.

Najważniejszy składnik czekolady, czyli kakao, otrzymywany jest z ziaren kakaowca – krzewu o cynamonowym kolorze oraz podłużnych, skórzastych liściach. Co ciekawe, kwiaty kakaowca wyrastają bezpośrednio z pnia i konarów. Najcenniejsze są jednak nasiona, które wyglądają jak owalne jagody o ogórkowatym kształcie. To z nich powstaje ciemnobrązowy proszek, znany po prostu jako kakao. Zanim jednak surowiec ten stanie się jednym ze składników wyrobów czekoladowych, przechodzi skomplikowany i długotrwały etap produkcji.

Od ziarenka do czekolady
Uprawa kakaowca to bardzo intensywna praca fizyczna, która wymaga ciągłej uwagi i troski o ziarna – zarówno w okresie wzrostu, jak i żniw. Do dziś zdecydowaną większość kakao produkuje się ręcznie – głównie w tropikalnych rejonach wzdłuż równika, gdzie gorący i wilgotny klimat sprzyja wzrostowi kakaowców. Ponad 70 proc. ziaren kakaowca na świecie pochodzi z czterech krajów afrykańskich: Ghany, Nigerii, Kamerunu oraz Wybrzeża Kości Słoniowej – stamtąd czerpie kakao np. rodzimy, popularny Wawel. Pozostałymi znaczącymi producentami kakao są: Indonezja, Brazylia, Peru oraz Ekwador.

Dowiedz się więcej! Dlaczego czekolada siwieje?

Na certyfikowanych farmach uprawiane są różne odmiany kakao, m.in. Forastero, którego ziarna używane są przede wszystkim do produkcji czekolady mlecznej. Z kolei ziarna Criollo i Trinitario wykorzystywane są do produktów kakaowych o delikatnym smaku. Gdy tylko nasiona stają się dojrzałe, można zacząć je zbierać. Rozcina się owoce i wydobywa z nich około 30 białych ziaren w kształcie migdałów. Po zakończeniu zbiorów pośrednicy kupują worki z surowym ziarnem i sprzedają je eksporterom.

ZDROWY SMAKOŁYK - KAKAO


Kolejnym etapem jest obróbka nasion kakaowca – są one czyszczone, sortowane, poddawane fermentacji a następnie palone, mielone i odtłuszczane. Produktem końcowym jest masło kakaowe, które jest głównym składnikiem wyrobów czekoladowych, a także surowcem stosowanym w produkcji kosmetyków.

Kakao w Europie i Polsce
Jeszcze przed naszą erą rdzenni mieszkańcy Ameryki uprawiali krzewy kakaowca. Jak piszą botanicy Janina i Szczepan Pieniążkowie w swej książce "Owoce krain dalekich", Indianie jadali zmielone kakao z mąką kukurydzianą i papryką. Dopiero hiszpańscy konkwistadorzy, którym smak takiej potrawy nie odpowiadał, wymyślili jego słodką wersję. W Europie kakao początkowo gościło wyłącznie na królewskich stołach, jednak jego prawdziwa kariera rozpoczęła się w XIX wieku. Holenderski kupiec i chemik Van Houten wymyślił sposób na odciągnięcie tłuszczu kakaowego z ziaren kakaowca. Od tamtej pory słodki napój stał się towarem powszechnie dostępnym.

Obecnie Europa Zachodnia jest odbiorcą 40 proc. światowych zasobów kakao. Jeśli chodzi o polski rynek, stopniowo zaczynamy dorównywać Niemcom czy Belgii. Od drugiej połowy lat 90. produkcja czekolady wzrosła w naszym kraju dwukrotnie. W tej chwili Polska zajmuje czołowe miejsce wśród importerów surowców kakaowych. W 2010 r. 75 proc. polskiego eksportu słodyczy stanowiły wyroby zawierające kakao, a statystyczny Polak zjadał średnio około 1,9 kg czekolady rocznie.

KAKAO ZAWIERA:

  • 50 PROC.

    tłuszczu

  • 20 PROC.

    białka

  • 12 PROC.

    węglowodanów

  • 4 PROC.

    składników mineralnych

  • A TAKŻE

    1,8 proc. teobrominy (substancji pobudzającej czynność serca) oraz 0,8 proc. kofeiny

GORZKI NAPÓJ Z ZIAREN KAKAOWCA CENIONY BYŁ PRZEZ AZTEKÓW I MAJÓW. PRZYRZĄDZALI GO ONI NA CIEPŁO, SMAK WZBOGACALI WANILIĄ I CHILI, A DO SŁODZENIA UŻYWALI MIODU.

WARTO WIEDZIEĆ

"

Właściwości lecznicze kakaowca
Kakao zwykle kojarzy się ze słodkimi przekąskami o wysokiej kaloryczności. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę z tego, że składnik ten kryje w sobie moc uzdrawiania. Surowe ziarna kakaowca są prawdziwą bombą antyoksydantów, flawonoidów a także witamin A, E oraz z grupy B, które pozytywnie wpływają na ogólne samopoczucie organizmu. Dzięki cudownym właściwościom zdrowotnym kakao może być również stosowane w profilaktyce chorób nowotworowych i układu krążenia, a także pomocniczo w obniżaniu ciśnienia tętniczego krwi.

Jak się okazuje, kakao może być spożywane także przez osoby nietrawiące laktozy. Według opinii prof. Chong M. Lee, specjalisty dietetyka z uniwersytetu w Rhode Island, nie powoduje ono dolegliwości u wielu osób z zaburzeniami trawienia laktozy. Przeprowadzone przez niego badanie wykazało, że dodanie 1,5 łyżeczki kakao do szklanki mleka blokowało wzdęcia oraz inne objawy nietolerancji u ponad połowy z 35 badanych. Surowiec ten może zatem zwiększać aktywność enzymatyczną laktazy. Trzeba jedynie wybierać kakao naturalne, bez dodatku substancji słodzących. Podobnie jest ze słodyczami. Tabliczkę dobrej czekolady poznamy przede wszystkim po tym, że zawiera wysokiej jakości składniki, takie jak miazga kakaowa i tłuszcz kakaowy.

Wyłącz Adblocka, aby w pełni cieszyć się zawartością tej strony.